آسمان نما چيست؟
آسمان نما يك ابزار آموزشي براي نمايش دادن مكان و حركت سيارهها و ساير اجرام در كيهان است. آسمان نما مدرن يك ابزار نوري پيچيده است كه تصوير سيارهها، ماه و ستارهها را روي يك سقف گنبدي مياندازد و نمايش دقيقي از آسمان شب ايجاد ميكند. براي آشنايي بيشتر با اين ابزار جالب و مفيد، تا انتهاي اين مقاله با ما همراه باشيد.
آسمان نما چطور كار ميكند؟
يك آسمان نما معمولي با متمركز كردن نور يك يا چند لامپ درخشان از طريق هزاران سوراخ كوچك كه در صفحههاي فلزي قرار دارند، تصويري از ستارهها ايجاد ميكند.
اين صفحهها پيرامون دو ساختار كروي قرار گرفتهاند كه يكي براي ستارههاي نيمكره شمالي و ديگري براي ستارههاي نيمكره جنوبي است. تصاوير ماه و سيارهها توسط دستگاههاي پروژكتور جداگانه كه روي يك پايه بين دو كرهي ستارهاي نصب شدهاند، توليد ميشوند.
آسمان نما با استفاده از مجموعهاي از چرخ دندهها و موتورهاي الكتريكي، طلوع و غروب ستارهها، حركت ماه و سيارهها را در امتداد دايرهالبروج نشان ميدهد. همچنين ميتواند ظاهر آسمان را از هر مكان معين روي زمين در هر زمان معيني در گذشته يا آينده، نشان دهد.
دستگاههاي پروژكتور متصل به آن نيز براي به تصوير كشيدن پديدههايي مانند كسوف، شفقهاي قطبي و شهابسنگها و همچنين آموزش مختصات آسماني يا خطوط صورتهاي فلكي استفاده ميشوند.
نوع ديگري از آسمان نما از يك لوله پرتوي كاتدي تحت كنترل كامپيوتر، مشابه لوله تصوير تلويزيون، استفاده ميكند. در اين مدل، تصاوير ستارهها و سيارهها روي صفحه لوله شكل ميگيرند و توسط يك لنز چشمماهي روي سقف گنبدي شكل نمايش داده ميشوند.

آسمان نماهاي اوليه
آسمان نماهاي اوليه تصاوير قابلحمل از آسمان پرستاره بودند كه داخل يك كره يا گنبد نقاشي شده بودند يا مدلهاي مكانيكي منظومه شمسي بودند. در اواخر قرن هفدهم، آسمان نماهاي كوچكي كه حركت سيارهها دور خورشيد را تقليد ميكردند، داخل ساعتها تعبيه شدند. بعضي از آنها حتي چرخش قمرها را اطراف سيارههاي خود نشان ميدادند.
در اين دوره، يكي از اولين آسمان نماها معروف به گوتورپ گلوب، با نقاشي قابلحمل از آسمان پرستاره، در كشور كنوني آلمان ساخته شد.
براي اطلاع از مقاله رابطه زمين با خورشيد چگونه روي آبوهواي آن تاثير ميگذارد؟ روي لينك كليك كنيد.
بخش اصلي اين ابزار نوري يك كره مسي توخالي به قطر ۱۰.۲ فوت (۳.۱ متر) بود كه داخل آن يك ميز و يك نيمكت منحني براي ۱۲ نفر قرار داشت. سطح دروني آن نيز پوشيده از تصاوير صورتهاي فلكي بود. ستارهها سرميخهاي مسي با روكش طلا بودند كه با كمك نور چراغ نفتي مركزي ميدرخشيدند. يك كره مسي نيز به نمايندگي از زمين روي ميز قرار داشت.
در اوايل قرن هجدهم، يك آسمان نما براي اشرافزاده ايرلندي به اسم «ارل اورري»، ساخته شد كه امروزه معلمان از نمونههاي كوچك آن براي آموزش حركت سيارهها به دانشآموزان استفاده ميكنند. بعد از اختراع چراغها و موتورهاي الكتريكي در اواخر قرن نوزدهم، ساخت آسمان نماهاي بزرگ امكانپذير شد. اولين مورد در اوايل دهه ۱۹۲۰ در موزه آلمان در مونيخ نصب شد.
اين آسمان نما يك اتاق دايرهاي بود كه در مركز آن يك كرهي نوراني بزرگ به عنوان خورشيد قرار داشت. كرههاي نوراني كوچكتر كه سيارهها بودند توسط ميلههايي از سقف آويزان شده بودند.

پروژكتورهاي مكانيكي
اولين آسماننما مدرن در سال ۱۹۲۴ در كارخانه نوري زايس در آلمان ساخته شد و در موزه آلمان در شهر مونيخ قرار گرفت. اين ابزار نوري در داخل گنبدي با قطر ۳۲ فوت (۱۰ متر) نصب شده است.
آسماننماي مونيخ محدوديتهايي داشت و نماي آن محدود به اين شهر و مكانهاي ديگري بود كه عرض شمالي مشابه داشتند. با پيشرفتهاي فني، نسخههاي بهبود يافته آسمان نماي مونيخ ميتوانند آسمان را از هر نقطه روي زمين و در هر زماني تا ۲۶ هزار سال گذشته يا آينده نشان دهند.
براي اطلاع از مقاله ستارهها چگونه متولد ميشوند و ميميرند؟ روي لينك كليك كنيد.
موفقيت پروژكتورهاي زايس منجر به تاسيس هزاران آسمان نما در قرن بيستم شد. در ايالات متحده، آدلر اولين آسمان نما بزرگ بود كه در سال ۱۹۳۰ در شيكاگو ساخته شد. در اين آسمان نما، يك كره فلزي مقعر از ۳۱ عدسي براي نشان دادن تصاوير ۴۵۰۰ ستاره روي گنبد استفاده ميكرد. هفت پروژكتور اضافي متصل به كره نيز تصوير خورشيد، ماه، عطارد، زهره، مريخ، مشتري و زحل را ايجاد ميكردند.
امروزه پروژكتورهاي مكانيكي پيشرفته از نظر فني، تصاوير روشن و واضحي را از ستارهها نمايش ميدهند. يكي از اين دستگاهها با نام Zeiss Mark IX در آسمان نماي هايدن نيويورك قرار دارد و تصاويري از بيش از ۹۰۰۰ ستاره را نشان ميدهد.
پروژكتورهاي ديجيتال
كامپيوترها از كد اعداد يا ارقام براي پردازش اطلاعات استفاده ميكنند. بنابراين آسمان نمايي كه پروژكتورهاي كامپيوتري دارد، به عنوان يك آسمان نما ديجيتال شناخته ميشود.
پروژكتورهاي مكانيكي ستارهها را فقط از جايي كه در منظومه شمسي هستيم، نمايش ميدهند. دليل اين محدوديت اين است كه سوراخهاي صفحههاي ستارهاي آنها نميتوانند موقعيت خود را نسبت به يكديگر تغيير دهند.
با اين حال سيستم پروژكتور ديجيتال اين محدوديت را ندارد، زيرا از صفحههاي ستارهاي استفاده نميكند. در عوض، يك كامپيوتر تصاوير را روي صفحههاي ويدئويي ايجاد كرده و سپس يك لنز هر تصوير را روي گنبد پخش ميكند. براي نشان دادن ستارهها از جايي غير از منظومه شمسي، كافي است كه كامپيوتر تصاوير روي صفحه نمايش را تغيير دهد.
در اوايل دهه ۱۹۸۰، شركت ايوانز و ساترلند ايالات متحده اولين آسمان نما را در موزه علوم در ريچموند ويرجينيا راهاندازي كرد. از آن زمان، آسمان نماهاي ديجيتال بيشتر توسعه يافتهاند و در حال حاضر ميتوانند تصاوير واقعيتري از سيارهها ايجاد كنند.
آسمان نماهاي پيشرفته قادر هستند تصاويري از اجرام مهم را در زمينههايي غير از نجوم نيز نشان دهند. مثلا با استفاده از آنها ميتوانيم گردش درون يك سلول زنده را از طريق يك تصوير بسيار بزرگشده شبيهسازي كنيم. برنامههاي كامپيوتري مبتني بر نجوم كه قابليت شبيهسازي شرايط آسمان را در هر زماني از روز دارند، ميتوانند به عنوان آسمان نماهاي ديجيتالي نيز در نظر گرفته شوند.
آسمان نماهاي ديجيتال نمايشهايي براي سرگرمي نيز ارائه ميدهند. مثلا ميتوانيم از آنها براي نمايش هنرهاي متحرك و رايانهاي، همراه با آهنگ صوتي موسيقي استفاده كنيم.
آسمان نماهاي قابلحمل
تهيه آسمان نماهاي پيشرفته با تكنولوژي بالا براي بيشتر مدارس و جوامع بسيار گران است. از اين رو، بسياري از آنها مدلهاي قابلحمل و ارزان قيمت را جايگزين كردهاند. مثلا يك مدل آسمان نما يك گنبد بادي دارد كه براي جادادن ۳۵ كودك طراحي شده است. پروژكتور آن مجهز به يك لامپ كوچك است كه توسط يك استوانه پلاستيكي و يك استوانه سياه با نقاط شفاف براي نمايش ستارهها محصور شده است. استوانههاي مقرون به صرفه ديگري نيز وجود دارند كه كهكشانها، صورتهاي فلكي و حتي داخل يك سلول زنده را نشان ميدهند.
نتيجه
همانطور كه عنوان شد از زمانيكه آسمان نماها ساخته شدند تا به امروز اين ابزارهاي نوري تغييرات بسياري كردند و پيشرفته تر شدند. در طول تاريخ علم نجوم آسمان نما همچون تلسكوپ خدمتي بزرگ را به اين علم كرده است.
تصاويري كه در آسمان نماها نشان مي دهند همان تصويري است كه شما در تلسكوپ مشاهده مي كنيد ولي در مقياس بزرگتر. شما مي توانيد عجايب آسمان را با تلسكوپ نيز تماشا كنيد و با خريد تلسكوپ به اين روياي خود جامعه عمل بپوشانيد. خريد تلسكوپ در سايت موسسه طبيعت آسمان شب به راحتي و با ايمني كامل قابل انجام است.
براي دانلود مقاله آسمان نما چيست؟ روي لينك كليك كنيد.
منبع: سايت موسسه طبيعت آسمان شب و آسمان نما چيست؟
برچسب: خريد تلسكوپ، تلسكوپ، قيمت تلسكوپ، بهترين قيمت تلسكوپ، خريد ميكروسكوپ، ميكروسكوپ، آسمان شب، ،
ادامه مطلب









